Steun ons en help Nederland vooruit

zondag 28 maart 2021

In memoriam Bert Kaptein (1940-2021)

Op 2 maart jl. overleed Bert Kaptein. Velen kennen hem als gemeenteraadslid voor het CDA  van 1990 tot 2002. De man met de lange baard en de onafscheidelijke sigaret. Minder mensen weten dat hij één van de grondleggers was van een afdeling van Democraten’66 in Schiedam.

Na de oprichting van D’66 in 1966 en het eerste verkiezingssucces in 1967 bouwde hij met o.a. Vincent Broeke, Aad Wiegman en ook Reinier Scheeres aan de start van een afdeling, om later in 1970 voor het eerst mee te doen met de gemeenteraadsverkiezingen.

Bert was 31 jaar oud en student klinische pedagogiek, toen hij zijn entree maakte in de lokale politiek. Dat ging niet geruisloos. Het eerste succes van D’66 was fenomenaal: met drie zetels in een raad van (toen nog) 33, zo’n 10 % van de stemmen dus.

Bert was betrokken bij het plaatselijke culturele leven, dat toen werd geleid door de Stichting De Schiedamse Gemeenschap (SG), gehuisvest in het Proveniershuis. Een nogal besloten werkende club, die de subsidiegelden verdeelde voor de gemeente. Bert was lid van het bestuur namens de gemeente. In èn buiten de raad ging Bert aan de slag met het vergroten van de openbaarheid van bestuur en vergaderingen. Dat werd hem, zeker bij de SG, niet in dank afgenomen. Hij baarde opzien door alles wat in een besloten vergadering was besproken en besloten, te delen met zijn fractie en anderen, waardoor het in feite “op straat lag”. In juli 1971 werd Bert eruit geknikkerd en kwam de relatie tussen SG en gemeente zwaar onder druk te staan. De rel heeft maanden geduurd, tot de vrede werd getekend in oktober van dat jaar; Bert mocht weer meedoen.

Kort daarna stapte er onverwachts een wethouder van de VVD op en kreeg D’66 de kans om deel te nemen aan het college. Een college dat zou bestaan uit PvdA/PPR, CPN en D’66 met een comfortabele (19/33) meerderheid. Met de kennis van nu begrijp ik wel dat de VVD zich daar niet echt thuisvoelde.

Bert Kaptein werd in 1972 op zijn 32e de eerste D’66 wethouder in Schiedam. Hij beheerde de portefeuille Jeugdzaken , Sociale zaken, Technische bedrijven, Samenlevingsopbouw en Wijkaangelegenheden. Zijn eerste uitspraak en public in januari 1972 in het Rotterdams Nieuwsblad: “ik ben niet bang om de raad te lijf te gaan” met een vette kop in het toen nog monistische bestuursstelsel.

D’66 kwam niet terug in de raad na de verkiezingen in 1974. Bert moest afscheid nemen en de toenmalige burgemeester Arie Lems roemde hem om zijn bijdragen aan het sociale domein in Schiedam. Het werd stil rond D’66 en Bert, de partij gleed weg. Toen ik in 1977 aanhaakte, was er een kleine gezamenlijke afdeling met Vlaardingen, waarin anderen het voortouw hadden genomen.

Bert leverde zijn lidmaatschap in, zoals hij in 1991 aan een krant verklaarde, uit onvrede met het landelijke èn lokale beleid van de partij. In de jaren tachtig had hij zich aangesloten bij het CDA.

Op 1 mei 1990 keerde Bert terug in de gemeenteraad. Ik was er toen ook bij voor (inmiddels) D66 en herinner me hem goed. Hij voelde een sterke band met onze fractie, was ook nauw bevriend met Vincent Broeke en zocht samenwerking op veel terreinen. D66 was collegepartij geworden in een samenwerking met PvdA en GroenLinks, maar zocht zeker de verbinding met het CDA. Bert waardeerde dat.

Hij nam nooit een blad voor de mond. Dat leidde weleens tot verbale schermutselingen met wethouders, maar ook binnen het CDA. In 1995 kreeg hij het naar aanleiding van een incident aan de stok met een fractiegenoot. Dat haalde zelfs de landelijke pers. In 1996 werd Bert ook fractievoorzitter, na een rommelige situatie binnen het CDA. Tot 2002 bleef hij gemeenteraadslid; hij werd benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau bij zijn afscheid.

Ik herinner me hem als een rustige, betrokken collega in de gemeenteraad, die open stond voor overleg, niet perse oppositie voerde om die reden alleen, maar constructief meedacht. Hoewel hij jaren eerder afscheid had genomen van onze partij, was toch dikwijls te merken dat zijn houding in de politiek niet veel afweek van de onze. Een democraat, kritisch, vechter voor openbaarheid en steeds op zoek naar het redelijke. In die zin is hij van betekenis geweest voor de groei van het openbaar bestuur in Schiedam.

Marcel Houtkamp